Diecezja Legnicka

Wyrazisty w swojej artystycznej formie, a zarazem bogaty w wymowie symbolicznej herb legnickiego episcopus auxiliaris, nawiązuje w swojej treści zarówno do barw związanych z Dolnym Śląskiem, Archidiecezją Wrocławską, jak również do emblematów heraldycznych legnickich biskupów.

W obrębie herbowej tarczy, wykorzystano motyw Ducha Świętego i monogram litery "M" o podobnej stylizacji, które znajdujemy w herbach biskupów: Tadeusza Rybaka i Stefana Regmunta.

Stylizowana renesansowa tarcza herbowa (cartouche), czteropolowa, zakończona jest czarno-stalową bordiurą. Sam podział tarczy czwórdzielnej w krzyż implikuje jego symboliczną interpretację. W Nowym Przymierzu rozpięte na Nim w czterech kierunkach ramiona Chrystusa wytyczają granice kosmosu. W ten sposób Krzyż staje się znakiem oddziaływania śmierci Chrystusa na wszystkie strony świata, streszczając przestrzeń uniwersum (por. Ef 3, 18-19). Dla wzmocnienia tej prawdy, w centralnym miejscu tarczy wkomponowano srebrno-biały monogramowy krzyż, powstały ze skrzyżowania greckich dwóch pierwszych liter imienia Christos "X" i "P". Chrystogram, starochrześcijański symbol triumfu krzyża, emblemat przynależności do Chrystusa, zwłaszcza pierwszych chrześcijan, świadków wiary - męczenników, uosabia ochronną moc oraz uzdrawiający znak Bożej łaski i oznacza: "w krzyżu zbawienie" albo "krzyż jest naszym ratunkiem". Srebro i biel symbolizuje: czystość, prawdę i niewinność. W polu prawym górnym, na czerwonym tle umieszczono stylizowaną białą gołębicę - symbol Ducha Świętego. Skierowana w dół, w kierunku chrystogramu głowę gołębicy otacza nimb, a układ korpusu i skrzydeł nadaje figurze wrażenie dynamizmu symbolizując Jego boskie działanie. W układzie poziomym, w lewym górnym polu, na żółtym tle przedstawiono Księgę Życia z wypisanymi na stronach pierwszą Alfa i ostatnią Omega literą greckiego alfabetu. W ten sposób w Apokalipsie św. Jana, tak określa siebie Chrystus, Syn Boży, który jest "Alfą i Omegą, Pierwszym i Ostatnim, Początkiem i Końcem" (Ap 21,6; 22,13). Zatem wszystkie rzeczy w czasie i przestrzeni, czy istniejące poza tymi wymiarami, mają swój początek i koniec w Bogu. Otwarte Pismo Święte świadczy o tym, że słowo Boże jest żywe i stanowi niezachwiany autorytet. Księga staje się symbolem prawdziwości Bożego Słowa, jak i obiecanego przez nie życia. Jest to również obrazowe przedstawienie idei wybrania (por. Dn 7,10; Hbr 12,23; Ap 20,12). Rozłożone Pismo Święte wpisane jest w biały trójkąt. Trójkątna aureola zarezerwowana jest w symbolice chrześcijańskiej dla pierwszej Osoby - Boga Ojca, a w tym sensie jawi się również jako emblemat Trójcy Świętej i znak Bożej Opatrzności. W prawym dolnym polu, na żółtym tle przedstawiono dwie ryby. Wymowa tych figur nawiązuje do swoistego programu łączonego z ideami, którym biskup pragnie być wierny, a mianowicie do zawołania "na Twoje słowo zarzucę sieci" (Łk 5,5). Sens sceny połowu ryb należy rozumieć w kontekście wiary i zaufania Bogu. To On otwiera serca na Swoją obecność i działanie w naszym życiu. Słowa: "Nie bój się, odtąd ludzi będziesz łowił"(Łk 5,10) oznaczają, że Pan, nie zważając na ludzką słabość, wzywa człowieka, aby stał się narzędziem Bożego królestwa, przekazicielem tej łaski, która staje się jego udziałem. Ponadto ryba symbolizuje samego Chrystusa. Greckie słowo IXOYC (Ichthys) oznaczające rybę stanowi akrostych Jego inicjałów (Jezus Chrystus, Syn Boży, Zbawiciel), stąd silny związek tej formuły z samym wczesnochrześcijańskim symbolem. W dolne lewe pole herbu, w układzie poziomym, na czerwonym tle wpisano monogram litery "M" znak Maryi o ciemno-błękitnej barwie otoczony białym szeryfem. Błękit jako barwa królewska z jednej strony podziela symboliczne znaczenie z purpurą, a z drugiej zaś z bielą, jako znak nieskazitelności, niezawisłości i czystości, a więc przymiotów, które są właściwe wszystkiemu, co związane z niebem. Stąd niebieska barwa stała się kolorem Matki Bożej, a niebiesko-biały znakiem szczególnego poświęcenia się Niepokalanej. Monogram "M" jest jednym z mariologicznych symboli w heraldyce kościelnej charakteryzujący swoisty związek Kościoła w Polsce ze swoją Patronką. Ponadto jest to wyraz szczególnej czci oddawanej Matce Bożej Łaskawej, znajdujący odzwierciedlenie w ikonie z krzeszowskiego sanktuarium Diecezji Legnickiej. Nad tarczą umieszczono stylizowany zielony ringowy kapelusz z dwoma zielonymi sznurami. Zieleń, to nie tylko oznaka godności w hierarchii kościelnej, ale to także symbol sprawiedliwych. Sam kapelusz oprócz laski jest atrybutem pasterza. Związany jest także ze strojem pątników - pielgrzymów i przypomina o ziemskiej wędrówce, pielgrzymowaniu do niebiańskiego Jeruzalem. Sznury analogicznie przytwierdzone są do ronda kapelusza jednym końcem - pojedynczym chwostem (łac. fiocci). Z jego wnętrza wyprowadzone są przewleczone dwa sznury, o zielonej barwie, ułożone w sploty skierowane ku krawędzi ronda kapelusza. Końce sznura ułożone są w trzy rzędy z sześcioma chwostami, utrzymane w tej samej tonacji co kapelusz, które zamykają po obu stronach kompozycję tarczy herbu. Za tarczą znajduje się pionowo ustawiony wyniesiony procesyjny trójlistny złoty (żółty) krzyż. Kolor ten w heraldyce wyobraża: wiarę, stałość, mądrość, chwałę. Krzyż wskazuje również na sprawowany urząd pasterski.

Pod tarczą na srebrnej wstędze o wywiniętych końcach widnieje naniesiona literami o czerwonej barwie dewiza herbowa z hasłem posługi " IN VERBO TUO DOMINE" (Na Twoje słowo Panie).

Wacław W. Szetelnicki